Soms komt er een project voorbij dat vakmanschap vraagt en ook nog raakt door het verhaal erachter. Dit project in de provincie Groningen is zo’n opdracht: de restauratie van de grafmonumenten bij Oterdum. In de zomer van 2025 mochten wij, in opdracht van Stichting Behoud Monument Dorp Oterdum, aan de slag op een bijzondere plek aan de Groninger kust. Boven op de zeedijk met uitzicht op de Eems herstelden wij maar liefst 53 grafmonumenten.
Oterdum zelf bestaat al lang niet meer. Het dorp, ooit gelegen tussen Delfzijl en Termunten, werd in de jaren zeventig volledig afgebroken om plaats te maken voor de verbreding en verhoging van de zeedijk. Het moest op deltahoogte worden gebracht om het gebied beter te beschermen tegen water. Wat wél bleef, zijn de herinneringen van voormalige bewoners en de grafmonumenten op de dijk.
Hoe kwam dit project bij ons?
De Stichting Behoud Monument Dorp Oterdum nam contact met Grafonderhoud J. de Haan op omdat het tijd was voor onderhoud. Ongeveer tien jaar geleden hadden de monumenten voor het laatst een opknapbeurt gehad. In de jaren daarna raakten de stenen groen uitgeslagen door algengroei en waren de opschriften steeds moeilijker te lezen. Op sommige monumenten was de tekst zelfs bijna verdwenen.
De restauratie van de monumenten in Oterdum
Het project bestond uit een combinatie van reinigen, herstellen en conserveren. Bij alle grafmonumenten hebben wij eerst een grondige reiniging uitgevoerd. Hierdoor verdween de groene aanslag en kwam de oorspronkelijke steen weer naar voren. Daarna hebben we de verheven letters en tekens opnieuw geverfd, zodat de teksten weer helder leesbaar zijn en de monumenten hun waardigheid terugkrijgen.
Daarnaast controleerden wij de monumenten op bouwkundige punten. Zo controleerden wij de opstaande muren van de liggende zerken. Waar voegen los waren geraakt of waren uitgesleten, hebben we deze hersteld om verdere schade door vocht en vorst te voorkomen.
In enkele gevallen bleek er sprake van gebroken stenen. Zulke breuken kunnen na verloop van tijd groter worden en leiden tot instabiliteit. Om een stevige en duurzame verbinding te herstellen, hebben wij deuvels aangebracht en de delen vervolgens verlijmd. Dit zorgt ervoor dat de steen weer één geheel vormt en het monument weer veilig en stabiel is.
Het mooie aan dit project was dat de vooraf gemaakte inschatting perfect klopte. Toch blijft zo’n restauratie altijd spannend: hoe reageert de steen op reiniging? Hoe diep zijn de breuken? Komt de tekst goed terug? Hier liep alles precies zoals gehoopt en het resultaat is iets waar we met trots op terugkijken.
Een familieproject op een unieke werkplek
Dit project was niet alleen bijzonder door de locatie, maar ook door de samenwerking. Het werd echt een familieproject. Mijn ouders lagen met de boot in Termunterzijl, wat ook ons verblijf was tijdens de werkzaamheden. Mijn vader Jappie en mijn broer Udo hielpen mee met het restaureren van de monumenten en mijn moeder Antje verzorgde de catering: een onmisbare en dankbare taak. Midden in de zomer werken boven op de dijk met uitzicht op de Eems waar de schepen voorbijvaren, maakte het extra bijzonder.
Lokale media toonden interesse
Dat Oterdum nog steeds leeft in de omgeving, bleek ook uit de aandacht van lokale media. Voor veel mensen heeft het verdwenen dorp nog grote betekenis. Het kerkje dat ooit in 1877 werd gebouwd, moest verdwijnen. Het dorp liep leeg. Uiteindelijk waren er in 1975 geen inwoners meer. Toch werd er zorgvuldig omgegaan met de grafstenen: deze werden verwijderd en later teruggeplaatst op de nieuwe dijk. Juist daarom zijn de monumenten hier zo belangrijk.
Een echte ‘krent uit de pap’
Sommige opdrachten herinneren je eraan waarom je dit werk bent gaan doen. Dit is er zo één. Uniek, historisch beladen, technisch interessant én uitgevoerd op een plek die je niet snel vergeet. En bovenal: een project met een prachtig resultaat dat iets betekent voor heel veel mensen. De monumenten zijn weer leesbaar, stevig en weer precies zoals ze horen te zijn.
Een grafmonument dat toe is aan onderhoud?
Is een opschrift minder leesbaar geworden, zit er aanslag op de steen of is er schade ontstaan door weer en tijd? Wij kijken graag met u mee. Neem gerust contact op voor advies of een vrijblijvende offerte.
